Елегізер жел де жоқ, елең етер үн де жоқ, айналаң тым-тырыс. Сөйлем мүшесіне талдау.

Сөйлемді мүшелерге бөліп, әр бөліктің қызметін жеке көрсетемін.

Бұл сөйлемді мүшелерге былай талдауға болады:

Елегізер жел де жоқ, елең етер үн де жоқ, айналаң тым-тырыс.

Бұл — хабарлы, жай, жайылма сөйлем. Құрамы жағынан үш мағыналық бөлікке бөлінеді.

1) Елегізер жел де жоқ

• Елегізер — анықтауыш.
  Қай жел? елегізер жел.

• жел — бастауыш.

• де — демеулік шылау, күшейту/қоса айту мәнін береді.

• жоқ — баяндауыш.

2) Елең етер үн де жоқ

• Елең етер — анықтауыш.
  Қандай үн? елең етер үн.

• үн — бастауыш.

• де — демеулік шылау.

• жоқ — баяндауыш.

3) Айналаң тым-тырыс

• Айналаң — бастауыш.

• тым-тырыс — баяндауыш.
  Бұл жерде сапалық, күйді білдіріп тұр.

Қысқаша қорытынды:

• Елегізер — анықтауыш

• жел — бастауыш

• жоқ — баяндауыш

• Елең етер — анықтауыш

• үн — бастауыш

• жоқ — баяндауыш

• Айналаң — бастауыш

• тым-тырыс — баяндауыш

Сөйлемде бірыңғай ой бар: айналада ешқандай қимыл да, дыбыс та жоқ, тыныштық басым.