Жанр атаулары — классикалық музыка.
Түсініктеме: симфония, оратория, кантата, сюита, увертюра, ноктюрн, вариация, баллада, этюд, прелюдия, фуга, соната.

Классикалық музыкадағы жанр атаулары

Классикалық музыкада әртүрлі музыкалық шығармалардың құрылысы, мазмұны және орындалу ерекшеліктеріне байланысты көптеген жанрлар қалыптасқан. Негізгі жанрларға мыналар жатады:

1. Симфония — үлкен оркестрге арналған көлемді музыкалық шығарма. Әдетте бірнеше бөлімнен (көбіне төрт бөлімнен) тұрады. Симфонияда композитор терең ойларды, сезімдерді, өмір құбылыстарын музыкалық түрде бейнелейді. Бұл жанрдың дамуына Людвиг ван Бетховен, Вольфганг Амадей Моцарт сияқты композиторлар үлкен үлес қосқан.

2. Оратория — жеке әншілер, хор және оркестр орындайтын ірі музыкалық шығарма. Көбіне діни, тарихи немесе философиялық тақырыптарға жазылады. Операға ұқсайды, бірақ сахналық әрекет пен декорация қолданылмайды.

3. Кантата — вокалдық және аспаптық музыкаға арналған шығарма. Оны жеке әншілер, хор және аспаптар тобы орындай алады. Кантаталар салтанатты, діни немесе лирикалық мазмұнда жазылады.

4. Сюита — бірнеше әртүрлі бөлімнен құралған аспаптық шығарма. Оның бөлімдері бір-бірімен ортақ тақырып арқылы байланысады. Сюита көбіне би әуендерінен немесе түрлі музыкалық көріністерден тұрады.

5. Увертюра — бастапқыда опера, балет немесе спектакль алдында орындалатын оркестрлік кіріспе шығарма. Кейін жеке концерттік шығарма ретінде де дами бастады.

6. Ноктюрн — «түнгі әуен» деген мағынаны білдіретін лирикалық музыкалық шығарма. Әдетте баяу, әсерлі, ойлы сипатта болады. Көбіне фортепианоға арналып жазылады.

7. Вариация — негізгі музыкалық тақырыптың бірнеше рет өзгертіліп орындалуына негізделген жанр. Композитор әуенді сақтай отырып, оның ырғағын, әуезін, құрылысын өзгертеді.

8. Баллада — әңгімелік, поэтикалық сипаттағы музыкалық шығарма. Ол көбіне драмалық немесе лирикалық мазмұнда болады. Баллада фортепианоға немесе дауысқа арналып жазылуы мүмкін.

9. Этюд — белгілі бір орындаушылық шеберлікті дамытуға арналған музыкалық шығарма. Алғашында жаттығу ретінде пайда болғанымен, көптеген композиторлар оны көркем концерттік жанр деңгейіне көтерді.

10. Прелюдия — қысқа көлемді музыкалық шығарма. Алғашында басқа шығарманың алдында орындалса, кейін жеке жанр ретінде қалыптасты. Прелюдия көбіне еркін әуезді, көңіл күйді жеткізетін шығарма болып келеді.

11. Фуга — бірнеше дауыстың бір тақырыпты кезекпен қайталап орындауына негізделген күрделі полифониялық жанр. Фугада әртүрлі әуендер бір-бірімен үйлесімді байланысады.

12. Соната — бір немесе бірнеше аспапқа арналған көлемді музыкалық шығарма. Көбіне бірнеше бөлімнен тұрады және музыкалық ойдың дамуы мен қарама-қайшылығына негізделеді. Соната классикалық аспаптық музыканың маңызды жанрларының бірі болып саналады.

Осы жанрлардың барлығы классикалық музыканың дамуына үлкен әсер етіп, әр дәуірдегі композиторлардың шығармашылық мүмкіндіктерін кеңейтті.

0 0 Пожаловаться