Көркөм адабият деген эмне?

Көркөм адабият — бул турмушту, адамдын жашоосун, ой-сезимин, мүнөзүн, кыялын жана коомдогу окуяларды көркөм сөз аркылуу сүрөттөп берген адабияттын түрү.

Башкача айтканда, көркөм адабият — жазуучу же акындын элестетүүсү, турмуштук байкоосу жана чыгармачылык жөндөмү аркылуу жаралган чыгармалар. Анда окуялар, каармандар, алардын тагдыры, сезимдери, кубанычы, кайгысы, күрөшү көркөм тил менен берилет.

Көркөм адабияттын негизги максаты — жөн гана маалымат берүү эмес, окурманга таасир калтыруу, аны ойлонтуу, сезимин ойготуу, жашоону тереңирээк түшүнүүгө жардам берүү.

Мисалы, жомок, аңгеме, повесть, роман, ыр, поэма, драма — булардын баары көркөм адабиятка кирет.

Көркөм адабиятта жазуучу чындыкты түз эле баяндап койбостон, аны образдар аркылуу берет. Каармандардын мүнөзү, сүйлөгөн сөзү, кылган иши, окуялардын өнүгүшү аркылуу автор белгилүү бир ойду билдирет.

Көркөм адабияттын негизги белгилери:

1. Көркөм образдуулук — адам, окуя, табият, коом образдар аркылуу сүрөттөлөт.

2. Көркөм тил — чыгармаларда салыштыруу, эпитет, метафора сыяктуу көркөм сөз каражаттары колдонулат.

3. Тарбиялык мааниси — адамды жакшылыкка, адептүүлүккө, мекенчилдикке, боорукерликке үндөйт.

4. Эстетикалык таасири — окурманга сулуулукту, көркөмдүктү сездирет.

5. Адам турмушун чагылдыруу — коомдогу көрүнүштөрдү, адамдардын мамилесин, ички дүйнөсүн ачып берет.

Мисалы, Чыңгыз Айтматовдун чыгармалары көркөм адабияттын мыкты үлгүлөрүнө кирет. Анын чыгармаларында адамдык сапат, абийир, сүйүү, мекен, эне, табият, коом маселелери терең сүрөттөлөт.

Жыйынтыктап айтканда, көркөм адабият — адам жашоосун жана дүйнөнү көркөм сөздүн жардамы менен чагылдырган чыгармачылык искусство. Ал окурманды тарбиялайт, ойго салат, сезимин байытат жана жашоого башкача көз караш менен кароого үйрөтөт.