Жеті қазынаға не жатады?

Жеті қазына – қазақ халқының ежелден келе жатқан салт-дәстүрі мен дүниетанымында ерекше қадірленетін жеті асыл құндылық. Халқымыз жеті санын қасиетті деп санап, адам өміріндегі ең маңызды байлықтарды «жеті қазына» деп атаған.

Қазақ халқының кең тараған дәстүрлі түсінігі бойынша, жеті қазынаға мыналар жатады:

1. Ер жігіт – елін, жерін қорғайтын, отбасына қамқор болатын батыл, намысты, ақылды азамат. Қазақ халқы ер жігітті елдің қорғаны, халықтың тірегі деп бағалаған.

2. Сұлу әйел – отбасының берекесі, шаңырақтың ұйытқысы, ұрпақ тәрбиелеуші ана. Мұндағы сұлулық тек сыртқы келбетті ғана емес, әйелдің ақылдылығын, тәрбиелілігін, мейірімділігін де білдіреді.

3. Ақыл-білім – адамның өмірдегі ең үлкен рухани байлығы. Ақыл мен білім арқылы адам жақсы мен жаманды ажыратып, дұрыс шешім қабылдайды, өмірде өз орнын табады. Сондықтан халқымыз білімді адамды жоғары бағалаған.

4. Жүйрік ат – қазақ халқының ежелден келе жатқан сенімді көлігі, ер жігіттің қанаты. Жылқы көшпелі өмірде көлік, соғыста серік, бәйгеде мақтаныш болған. «Ат – ердің қанаты» деген мақал осыдан шыққан.

5. Қыран бүркіт – еркіндіктің, батылдықтың, тектіліктің белгісі. Қазақ халқы бүркітті аңшылыққа пайдаланып, оны ерекше құрметтеген. Қыран бүркіт ер жігіттің сенімді серіктерінің бірі саналған.

6. Берен мылтық – ер азаматтың қаруы, ел мен жерді қорғаудың құралы. Бұрынғы заманда мылтық аң аулауға және жаудан қорғануға қолданылған. Ол ерліктің, батырлықтың және қорғаныстың нышаны болған.

7. Құмай тазы – аңшылыққа үйретілген жүйрік, алғыр әрі адал ит. Қазақ халқы тазыны ерекше бағалап, оны аңшының сенімді серігі санаған. Тазы өзінің жүйріктігімен, сезімталдығымен және иесіне адалдығымен ерекшеленеді.

Жеті қазынаның мағынасы

Жеті қазына – тек материалдық байлықтардың жиынтығы емес. Ол қазақ халқының тұрмыс-тіршілігін, ұлттық құндылықтарын, дүниетанымын және өмірлік ұстанымдарын көрсетеді.

Жеті қазына туралы халық арасында әртүрлі нұсқалар да кездеседі. Мысалы, кейбір түсініктерде жеті қазынаға адамның ақыл-ойы, денсаулық, ақ жаулық, бала, көңіл, жер және ит жатқызылады. Ал аңшылыққа байланысты нұсқада жүйрік ат, қыран бүркіт, құмай тазы, берен мылтық, қақпан, ау және өткір кездік аталады.

Дегенмен, халық арасында ең кең тараған нұсқасы – ер жігіт, сұлу әйел, ақыл-білім, жүйрік ат, қыран бүркіт, берен мылтық және құмай тазы.

Қорытындылай айтқанда, жеті қазына – ата-бабаларымыздың өмірдегі ең қымбат әрі қажетті деп таныған жеті асыл байлығы. Бұл ұғым қазақ халқының ерлікті, ақыл-парасатты, отбасы берекесін, адалдықты және табиғатпен үйлесімді өмір сүруді жоғары бағалағанын көрсетеді.