Сочинение-рассказ по белорусскому языку в 3 частях.

Як карыстальнік, які сам піша такія працы, прапаную гатовы варыянт “апавядання ў 3 частках” па-беларуску. Спачатку — каротка пра структуру, потым — сам тэкст.

Як падзяліць апавяданне на тры часткі

1. Уступ (экспазіцыя) — знаёмім чытача з месцам, часам, героямі, настроем.

2. Асноўная частка (развіццё і кульмінацыя) — падзея/канфлікт, які змяняе звыклы ход жыцця героя.

3. Заключэнне (развязка і высновы) — што змянілася і які сэнс герой вынес.

Апавяданне “Каменны гук”

Частка 1. Ранак, які пахне сенам
Нашая вёска прачыналася павольна: спачатку адгукалася петухом суседка Маруся, потым на ровары пралятаў паштальён, і толькі пасля сонца ўпэўнена клацала залатымі пальцамі па вокнах. Я прачнуўся ад ціхай размовы печы: у яе цёплым брусе бабуля сушыла яблыкі. “Сёння пойдзеш са мной да каменя?” — спытала яна. Я кіўнуў, хоць ужо ведаў кожную драпіну на тым валуне, што ляжаў на ўзлеску. Бабуля заўсёды казала, што камень стары, як дарога, і памятае галасы тых, хто ішоў па ёй. Мы ішлі па алеі кляноў, што шумелі, як мора, і я думаў: ці можа сапраўды камень запамінаць гукі?

Частка 2. Там, дзе гаворыць цішыня
Камень быў вялікі, з шурпатай скуркай лішаёў і невялікімі, як раны, увагнутасцямі. Бабуля паклала далонь на яго і зашаптала: “Тут мой бацька адпачываў, калі вяртаўся з фронту. Тут мы збіраліся на Купалле. Камень — гэта памяць, унук”. Я ўжо хацеў пажартаваць, але з лесу выехаў трактар. Двое мужыкоў у касках пачалі меркаваць: “Дарогу выраўняем, а гэты валун — пад каўш і на друз”. Бабуля сціснула мой локаць. Я ўпершыню ўбачыў, як яе вочы сталі цвёрдыя, нібы сам камень. “Гэта наш знак, — сказала яна да работнікаў. — Без яго дарога будзе глухая”. Яны смяяліся: “Знак? Камень — і ўсё”. І тут я раптам выразна пачуў: пад нагой рушыў сухі ліст, быццам нехта шапнуў: “Абарані”. Я ўстаў паміж каўшом і валуном. Сэрца гуло. “Дайце нам дзень, — вымавіў я. — Мы зробім тут стаянку для турыстаў, паставім шыльду. Пакажам, што камень — частка гісторыі”. Мужыкі пераглядзеліся: “Дзень — дык дзень. Але заўтра вяртаемся”.

Той вечар вёска не спала. Сусед Лявон прывёз дошкі, дзядзька Пятрок — старыя фотаздымкі, дзе людзі танчаць вакол каменя. Я напісаў тлумачальную запіску пра валун — як пра сведку дарогі. Бабуля прыгатавала гарбату і сказала: “Памяць любіць, калі яе называюць па імені”.

Частка 3. Дарога з голасам
Раніцай трактар вярнуўся, але разам з ім — і старшыня сельсавета. Людзі ўжо паставілі лаўкі, прыбілі шыльду: “Валун Памяці. Старажытны арыенцір дарогі”. Дзеці павесілі вянок з васількоў. Я зачытваў наш тэкст пра камень, а бабуля стаяла побач, як вартаўніца часу. Старшыня паслухаў, паглядзеў на фотаздымкі і, падрапаўшы патыліцу, сказаў: “Калі так, пакінем. Дарогу абыйдзем трохі бокам. Няхай гаворыць”. Мужыкі ў касках толькі махнулі рукою, і трактар павольна пакаціўся ў аб’езд.

Калі ўсё сціхла, я зноў паклаў далонь на каменную скурку. Унутры было цёпла — ці то ад сонца, ці то ад рук усіх, хто яго крануў. Я ўжо не сумняваўся: камень сапраўды памятае. Проста яму трэба дапамагчы — назваць, абараніць, уключыць у нашу дарогу.
Вяртаючыся дадому, я здагадаўся, што памяць — гэта не толькі тое, што ў кнігах, а тое, што мы ўмеем адстойваць. І калісьці мой унук таксама пройдзе па гэтай алеі кляноў і спытае: “Дзед, а чаму тут стаіць гэты валун?” І я адкажу: “Каб дарога мела голас”.

Калі трэба — магу падправіць лексіку пад пэўны клас (3–7, 8–9 і г.д.) або зрабіць апавяданне на іншую тэму (сям’я, сяброўства, школа, вайна і мірнае жыццё, прырода).